potloodtekening, 1961

pentekening, 1971

Over de afbeeldingen op deze pagina

Frank Porcelijn

Op deze pagina vind je een selectie uit de vele klein formaat tekeningen die ik door de jaren heen heb gemaakt. De meeste tekende ik met pen en Oost-Indische inkt, andere met potlood, gradatie 6 tot 8B. Het zijn spontane tekeningen, in alle vrijheid ontstaan zonder een vooraf bedacht plan of idee, en zonder de bedoeling ze ooit aan anderen te tonen.
Dat ik ze hier publiceer, heeft als reden dat ik deze tekeningen nu in de context kan plaatsen van JOACHIM KNIEPSTOF. Ik beschouw ze nu, met terugwerkende kracht als voorbereidend werk, een soort vingeroefeningen, maar ook inhoudelijk zie ik een connectie met de beeldenreeksen in het boek.

Om te beginnen heb ik een aantal pentekeningen gekozen uit een schetsboekje uit 1973. Ze hebben allemaal het tekenen zelf als onderwerp, zoals dat ook in het boek een aantal keren voorkomt. Hoewel ik die naam officieel nooit als pseudoniem gebruikte, signeerde ik een groot aantal bladen met JK, Joachim Kniepstof dus. Op sommige tekeningetjes is hij ook zelf te zien, zittend op een wijngaardslak.

                      pentekening, 1973        

Ruim zes jaar later ben ik nog steeds veel bezig met het thema van de tekenaar en het tekenproces:

In een reeks experimentele tekeningen van oktober 1983 ligt het accent vooral op de motoriek van het tekenen. Dit was een periode waarin ik allerlei onorthodoxe manieren van tekenen onderzocht: linkshandig, met gesloten ogen of beiden tegelijk, onderste boven etc. Met potlood, met houtskool, met Oostindische inkt, of gemengd. De tekeningen uit ’83 die hieronder staan afgebeeld, zijn gemaakt vanuit de intentie min of meer mensachtige gestalten zo vrij en los mogelijk weer te geven: globaal, met korte snelle halen, zonder aandacht voor detaillering.

Mijn hoofdbezigheid als beeldend kunstenaar was al sinds 1972 het maken van kleuretsen. Ik maakte nooit grafiek in zwart-wit maar altijd in kleur en de voorstellingen op mijn etsen hadden vrijwel geen verwantschap met de tekeningen die ik “in mijn vrije tijd” maakte. Het leken gescheiden werelden. De tekeningen hieronder vertonen cartooneske trekken en dat is niet zo vreemd want begin 1986 speelde ik opnieuw met het idee een beeldverhaal te maken. Maar het vervaardigen en afdrukken van etsen op betrekkelijk groot formaat, nam bijna al mijn tijd in beslag.

Op een van deze tekeningen verschijnt een stripachtig figuurtje dat verdacht veel doet denken aan Joachim Kniepstof… Maar in de periode dat ik deze tekeningetjes maakte, werd juist de uit drie delen bestaande documentaire Shoah, van Claude Lanzmann op televisie vertoond.

Drie opeenvolgende zondagavonden, drie maal ruim drie uur huiveringwekkende getuigenissen van wat ik beschouw als een van de meest onvoorstelbare misdaden uit de geschiedenis. Naar aanleiding van de documentaire Shoah maakte ik in dat jaar een uitgebreide serie kleuretsen. De plannen voor JOACHIM KNIEPSTOF bleven liggen…

…tot halverwege 2014. Ik was wat minder met keramiek bezig en etsen deed ik nog sporadisch. Maar ik tekende nog altijd dagelijks. De tijd was rijp om een lang gekoesterde droom te gaan verwerkelijken: het maken van mijn boek over Joachim Kniepstof. Zodra ik had besloten hiermee te beginnen, wist ik hoe ik het zou aanpakken, welk materiaal ik ging gebruiken, het aantal bladzijden dat het boek moest krijgen en hoeveel jaar ik minstens nodig zou hebben om het te voltooien. De tekeningen hieronder stammen uit de periode eraan voorafgaand. In directe zin hebben ze geen relatie met JOACHIM KNIEPSTOF, maar ze vormden wel de springplank ertoe. 

 

 

Tot (voorlopig) besluit een aantal tekeningetjes van recentere datum. Tekeningen die ik nog steeds maak zonder een vooropgezette bedoeling. Louter vanuit de behoefte iets “aan het papier toe te vertrouwen” zoals dat zo mooi heet.

TERUG